بيش فعالي دركودكان

كودكان‌ بیش ‌فعال‌ – همانگونه‌ كه‌ از این‌ عنوان‌ برمی ‌آید- بسیار پرتحرك اند و نمی ‌توانند یک جا آرام‌ بنشینند. آنها اضافه‌ بر ناآرامی‌ بسیار زیاد، نوعی‌ اضطرار و اجبار برای‌ خرابكاری‌ نیز دارند. آنان‌ اشیا را می‌ شكنند یا پرتاب‌ می‌ كنند. همچنین‌ كنجكاوی‌ بسیار از خود نشان‌ می‌ دهند و نه‌ تنها اسباب‌ بازی‌هایشان‌ را خراب‌ می‌ كنند، بلكه‌ اشیاء و وسایل‌ منزل‌ را نیز دستكاری‌ و خراب‌ می‌ كنند. كارهای‌ خطرناك‌ را دوست‌ دارند و ابداً احساس‌ خطر نمی ‌كنند. بنابراین‌ رفتارهایی‌ بی ‌مهابا از آنها سرمی ‌زند. برخی‌ از بزرگسالان‌ آنها را افرادی‌ بی ‌باك‌ و شجاع‌ تصور می ‌كنند؛ در حالی‌ كه‌ این‌ رفتارهای‌ بی‌ مهابا نشانگر این‌ واقعیت‌ است‌ كه‌ احساس‌ خطر واقعی – كه‌ یك‌ احساس‌ طبیعی‌ است‌ و بایستی‌ در كودكان‌ وجود داشته‌ باشد – در این‌ بچه‌ ها وجود ندارد. بازی‌ های‌ خطرناك‌ – از جمله‌ بازی‌ با كبریت‌ – و علاقه‌ به‌ وسایلی‌ چون‌ كارد و چاقو نشانه‌ های‌ دیگری‌ از گرایش‌ها و رفتارهای‌ غیرطبیعی‌ این‌ بچه‌ هاست.

بیش فعالی کودکان

كودك‌ بیش ‌فعال‌ احساس‌ خطر نمی‌ كند

كودكان‌ بیش ‌فعال‌ در مورد كارها و اشیایی‌ كه‌ به‌ طور طبیعی‌ باید در برابر آنها احساس‌ خطر كنند، خطری‌ احساس‌ نمی‌كنند؛ و اختلالات‌ سلوك‌ در این‌ كودكان‌ بعضاً دیده‌ می‌ شود؛ مثلاً بعضی‌ از آنها رفتارهای‌ پرخاشگرانه‌ دارند یا برای‌ آسیب‌ رساندن‌ به‌ دیگران‌ آنان‌ را تهدید می‌ كنند. ممكن‌ است‌ به‌ حیوانات‌ نیز صدمه‌ بزنند. بعضی‌ دیگر در اعمالی‌ چون‌ سرقت‌ و تقلب‌ و به‌ طور كلی‌ كارهایی‌ كه‌ تخلف‌ از قوانین‌ و مقررات‌ محسوب‌ می‌ شود شركت‌ می‌ كنند.

child-adhd_0

 

تمایل‌ به‌ كارهای‌ خلاف‌ و خطرناك‌

این‌ كودكان‌ آچار پیچ‌ گوشتی‌ را داخل‌ پریز برق‌ می‌ كنند؛ اشیاء و وسایلی‌ را كه‌ متعلق‌ به‌ خودشان‌ نیست‌ برمی‌دارند؛ تمایل‌ بسیاری‌ به‌ كشیدن‌ سیگار دارند (ته ‌سیگارها را برمی ‌دارند و علاقه‌ به‌ كشیدن‌ آنها دارند) و همچنین‌ گرایش‌ به‌ دروغگویی‌ در آنها بسیار بالاست‌ و اغلب‌ دروغ‌ می ‌گویند. به‌علاوه آنان‌ تمایل‌ به‌ ارتباط‌ با كودكان‌ و نوجوانان‌ بزرگتر از خود دارند. اغلب‌ دوستانی‌ بزرگتر از خود انتخاب‌      می ‌كنند و از مصاحبت‌ با نوجوانان‌ لذت‌ می ‌برند. بسیار مایلند در صحبت‌ها و فعالیت‌های‌ آنان‌ شركت‌ كنند. همچنین‌ گرایش‌ به‌ كارهای‌ خلاف‌ از جمله‌ دزدی‌ در آنها بسیار زیاد است. به ‌نظر می‌ رسد این‌ كودكان‌ زودتر از حد معمول‌ چشم‌ و گوششان‌ باز می ‌شود و به‌ كنجكاوی‌های‌ بسیار زیاد دچار می‌ شوند.

کودک بیش فعال

 

عملكرد اجتماعی‌ و تحصیلی‌ كودك‌ كاهش‌ می ‌یابد

كودكان‌ بیش ‌فعالی‌ كه‌ دچار نقص‌ توجه‌ هستند، در تحصیل‌ با مشكل‌ مواجهند. دامنهِ توجه‌ در آنها بسیار محدود است‌ و به‌ همین‌ علت‌ نمی‌ توانند تمركز لازم‌ را حین‌ درس ‌خواندن‌ داشته‌ باشند. این‌ كودكان‌ به ‌سرعت‌ حواسشان‌ پرت‌ می ‌شود و به‌ كوچكترین‌ محرك‌ بیرونی‌ واكنش‌ نشان‌ می ‌دهند. در نتیجه‌ عملكرد تحصیلی‌ آنان‌ پایین‌ می‌ آید و در یادگیری‌ دچار مشكل‌ می ‌شوند.

از لحاظ‌ اجتماعی، كودكان‌ بیش ‌فعال‌ تأثیر مثبتی‌ بر دیگران‌ نمی ‌گذارند و مرتب‌ مورد انتقاد قرار می ‌گیرند. آنها به ‌دلیل‌ دقت‌ پایین، اغلب‌ دچار اشتباه‌ می ‌شوند و انتقاد دیگران‌ را نسبت‌ به‌ خود برمی‌انگیزانند. این‌ بچه‌ها به‌ جزئیات‌ مسائل‌ توجهی‌ ندارند. حتی‌ در بازی‌ها نیز با دشواری‌ رو به ‌رو می ‌شوند و در ارتباط‌ خود با بچه ‌های‌ دیگر مشكل‌ پیدا می ‌كنند. اغلب‌ از دستورالعمل‌ها پیروی‌ نمی‌ كنند و از عهده‌ تكالیف‌ مدرسه‌ و سایر كارها و وظایف‌ برنمی‌آیند.

آنان‌ از درگیر شدن‌ با تكالیفی‌ كه‌ مستلزم‌ تلاش‌ ذهنی‌ مداوم‌ است، می‌ پرهیزند. اغلب، وسایل‌ خود را گم‌ می‌ كنند و دچار فراموشكاری‌اند. به ‌طور افراطی‌ حرف‌ می ‌زنند و پیش‌ از تمام‌ شدن‌ پرسش‌ها، پاسخ‌ می‌ دهند. منتظر نوبت‌ ماندن‌ برایشان‌ دشوار است‌ و بسیاری‌ اوقات‌ مزاحم‌ كار دیگران‌ می ‌شوند.

adhd2

 والدین‌ چه‌ نقشی‌ در درمان‌ دارند

  1. ابتدا باید مطمئن‌ باشیم‌ كه‌ فرزندمان‌ واقعاً نشانه ‌های‌ این‌ اختلال‌ را دارد؛ به‌ علاوه‌ تشخیص‌ نهایی‌ توسط‌ متخصص‌ انجام‌ می‌ پذیرد. گاهی‌ والدینی‌ كه‌ افرادی‌ بسیار مضطرب‌ و نگران‌ هستند، ممكن‌ است‌ جنب و جوش‌های‌ طبیعی‌ فرزند را دلیلی‌ بر بیش ‌فعالی‌ بدانند. بنابراین‌ در قدم‌ اول‌ بایستی‌ راجع‌ به‌ تشخیص‌ مطمئن‌ باشیم‌ و به فرزندمان برچسب‌های‌ نادرست‌ نزنیم.
  2. انرژی‌ اضافه‌ این‌ كودكان‌ باید از طریق‌ فعالیت‌های‌ مثبت، از جمله‌ ورزش‌ كردن، مصرف‌ شود. بهتر است‌ آنها را برای‌ بازی‌ به‌ زمین‌های‌ بزرگ‌ برد و اجازه‌ داد كه‌ به‌ فعالیت‌های‌ لذتبخش‌ بپردازند. یا این‌ كه‌ روزانه‌ برای‌ پیاده‌ روی‌ آنها را از خانه‌ خارج‌ كرد. در منزل‌ نیز بایستی‌ مسئولیت‌هایی‌ كه‌ از لحاظ‌ جسمی‌ قدری‌ بچه‌ها را خسته‌ می‌ كند به‌ آنها بسپاریم‌ تا به‌ این‌ وسیله‌ انرژی‌ بیش‌ از حد آنان‌ گرفته‌ شود. البته‌ خوب‌ است‌ گاهی‌ برای‌ انجام‌ این‌ مسئولیت‌ها جوایزی‌ هم‌ در نظر بگیریم.
  3. به‌ خاطر داشته‌ باشیم‌ این‌ كودكان‌ را به‌ هیچ‌ وجه‌ كتك‌ نزنیم؛ زیرا رفتارهای‌ انتقام ‌جویانه‌ از آنها سر خواهد زد. بهتر است‌ با آنان مؤدبانه‌ و با محبت‌ صحبت‌ كنیم. البته‌ در برخورد با سایر كودكان‌ نیز داشتن‌ رفتاری‌ مهرآمیز و عاری‌ از خشونت‌ لازم‌ است.
  4. گروهی‌ از موادغذایی‌ – از جمله‌ كاكائو، شكلات، قهوه، نسكافه، نوشابه‌های‌ رنگی‌ و تنقلات – باعث‌ تحریك ‌پذیری‌ می‌شوند و لازم‌ است‌ تا حد امكان‌ از دادن‌ آنها به‌ بچه‌ ها خودداری‌ شود.
  5. خواب‌ شبانگاهی‌ این‌ كودكان‌ موضوع‌ مهمی‌ است؛ آنها باید شب‌ها زودتر به‌ رختخواب‌ بروند. بهتر است‌ والدین‌ برنامه‌ خانواده‌ را به‌ گونه‌ ای‌ مناسب‌ تنظیم‌ كنند و به‌ هر طریق‌ ممكن‌ به‌ كودك‌ بفهمانند این‌ یكی‌ از قوانین‌ خانواده‌ اوست‌ كه‌ شب‌ها تا دیروقت‌ بیدار نماند. در همین‌ زمینه‌ توصیه‌ می‌ شود كودك‌ از وسایلی‌ چون‌كامپیوتر و تلویزیون‌ به‌ صورت‌ افراطی‌ استفاده‌ نكند.
  6. چنانچه‌ كودك‌ بیش ‌فعال‌ از لحاظ‌ توجه‌ و تمركز بسیار مشكل‌ داشته‌ باشد و رفتارهای‌ او موجب‌ اذیت‌ و آزار فراوان‌ شود، بهتر است‌ با روان پزشك‌ كودك‌ و نوجوان‌ مشورت‌ شود تا به‌ صلاحدید او كودك‌ مقداری‌ داروی‌ اختصاصی‌ این‌ اختلال‌ را مصرف‌ كند.

 

يك خطر مهم

کودکان بیش فعال در معرض خطر بالایی از اختلال سلوک ، شخصیت ضد اجتماعی و سوء مصرف مواد مخدر قرار دارند لذا آگاهی همگان بویژه والدین و معلمان در این حالات از اهمیت بسزایی برخوردار است. نقص در تمرکز یا اختلال بیش‌فعالی (ADHD) شرایطی را برای کودک ایجاد می‌کند که نتواند آرام و بدون حرکت بنشیند، رفتارش را کنترل کرده و توجه خود را به یک موضوع خاص معطوف کند.

 

شیوع بیش فعالی
از هر ۱۰۰ کودک ۵ کودک می‌توانند مبتلا به ADHA باشند. پسران ۳ برابر بیش از دختران در معرض ابتلا قرار دارند. اغلب این مشکلات قبل از ۷ سالگی آغاز می‌شوند و ممکن است والدین تا وقتی که فرزندشان بزرگتر نشده متوجه مشکل او نگردند. پزشکان نمی‌دانند که چه چیزی باعث بروز ADHD می‌گردد ولی مطالعات بر روی مغز انسان‌ها را به فهم علل اجتماعی ADHD نزدیکتر کرده است.
پزشکان معتقدند افراد مبتلا به ADHD فاقد میزان کافی از مواد شیمیایی خاص به نام میانجی‌های عصبی در مغز هستند. این مواد شیمیایی به مغز در کنترل کردن رفتار کمک می‌کند. والدین و آموزگاران باعث ایجاد ADHD در کودک نمی‌شوند ، بلکه آنها می‌توانند در فعالیت‌های کودک به وی کمک کنند.

 

علایم ADHD
مشکل در توجه
فعالیت بیش از اندازه (بیش‌فعالی)
انجام عمل قبل از فکر کردن به آن (حرکات تکانشی)
مشخصه کودکانی که این اختلال را با هم دارند بدین گونه است:
بی‌قراری و ناآرامی
‌دویدن مداوم از سویی به سوی دیگر و یا بالا رفتن از چیزی
پایین آمدن از صندلی وقتی که اجازه این کار را ندارند.
عدم توانایی در بی‌سر و صدا بازی کردن
بیش از حد صحبت کردن
پاسخ‌دادن ناگهانی و بدون فکر به پرسشی که هنوز تمام نشده است.
عدم توانایی در صبر کردن برای نوبت خود
بدون اجازه وسط بازی دیگران پریدن
وسط صحبت دیگران پریدن
نوع ترکیبی
در این نوع اختلال فرد بسیار فعال است و بدون فکر اقدام به فعالیت و انجام کار می‌نماید. کودکان با این نوع اختلال نشانه‌هایی از هر دو نوع قبل را که متذکر شویم دارا هستند. آنها در توجه‌کردن، بیش‌فعال بودن و کنترل تکانش‌های خود دچار مشکل هستند. البته گاهی تمام کودکان بی‌توجه هستند و یا اینکه بیش از حد فعالیت می‌کنند و حرکات تکانشی دارند.
اما در کودکان دچار ADHD این حرکات همیشگی هستند نه استثنایی این رفتارها برای کودک در خانه ، مدرسه و با دوستان مشکلات حقیقی ایجاد می‌کنند در نتیجه اکثر کودکان دچار این اختلال ، احساس افسردگی ، اضطراب و عدم اطمینان به خود را دارند. این احساسات جزء نشانه‌های ADHD محسوب نمی‌شوند و در اثر مشکلات مکرر در خانه و مدرسه در کودک ایجاد می‌شوند.
چطور می‌توان فهمید کودکی مبتلا به ADHD است؟
وقتی علایم ADHD در کودکی مشاهده شود باید توسط یک متخصص ماهر مورد ارزیابی قرار گیرد. این فرد می‌تواند از کارکنان مدرسه باشد و یا این که در مطب خصوصی مشغول بکار باشد. تنها راه حصول اطمینان ، ارزیابی کامل توسط متخصص می‌باشد. باید در اینجا به دو نکته توجه داشت:
نباید نظر دیگران را دال بر این که کودکی ADHD است به آسانی پذیرفت.
این نکته حائز اهمیت است که کودک همراه با ADHD ناتوانایی‌های دیگران را نیز دارد.
درمان
درمان سریع برای ADHD وجود ندارد اما علایم آن قابل کنترل هستند. والدین و آموزگاران باید به نکات زیر توجه داشته باشند.
در مورد این اختلال اطلاعات بیشتری کسب کنند.
برنامه تعلیم و تربیتی خاصی را متناسب با نیازهای کودک ایجاد و طرح‌ریزی نمایند.
ایجاد طرح دارو درمانی ، درصورتی که والدین و پزشک احساس کنند که کودک به دارو درمانی نیاز دارد.
راهنمایی‌هایی برای والدین
وقتی که فرزندتان کارش را خوب انجام می‌دهد به اول پاداش دهید. در فرزند خود توانایی ایجاد کنید و نیز با او در مورد استعدادهایش صحبت کنید و او را به بکارگیری توانایی‌هایش تشویق و ترغیب کنید.
با فرزند خود کاملا واضح و روشن صحبت کنید. برای این کار با پشتکار ، مصر و مثبت باشید و خواسته‌های خود را کاملا برای فرزند خود روشن سازید. به فرزند خود بگویید چه کارهایی را باید انجام دهد نه این که فقط ، آنچه را نباید انجام دهد به او گوشزد کنید.
شیوه‌هایی را برای کنترل رفتار فرزند خود یاد بگیرید این برنامه‌ها عبارتند از: ایجاد جدول برای فعالیت‌های فرزندتان ، داشتن برنامه برای پاداش ، نادیده گرفتن رفتارهای نامطلوب ، پیامدهای عادی و غیر طبیعی نتایج و پیامدهای منطقی.
با مدرسه فرزندتان تماس داشته باشید و برنامه تعلیم و تربیت خاص نیازهای فرزندتان را برای او تنظیم کنید. هر دوی شما (والدین و معلم) بایستی نمونه‌ای از این برنامه را داشته باشید.
با معلم در تماس باشید و به او بگویید فرزند شما در خانه چه عملکردی دارد.

 

عوارض

رفتار کودکان روي عملکرد آنها در خانواده ، اجتماع مردم و مدرسه تأثير سوء مي گذارد و باعث واکنش هاي منفي اطرافيان ، خانواده ، کادر مدرسه و همسالان مي شود . اين رفتارها مشکلات جدي در مدرسه و اجتماع ايجاد مي کند و باعث کاهش اعتمادبه نفس و احساس بي کفايتي در اين کودکان مي گردد . ممکن است آنها از مدرسه و اجتماع متنفر گردند . کودکان طبيعي به خاطر رفتارهاي مناسب و موفقيت هاي تحصيلي و اجتماعي زمينه زيادي براي تشويق شدن دارند و همين تشويق ها موجب پرورش اعتماد به نفس و عزت نفس در آنها مي شود ولي کودکان دچار ADHD کمتر به اين موفقيت ها دسترسي پيدا مي کنند . کودکان ADHD ممکن است به صورت ثانويه دچار اختلالات ارتباطي ، مشکلات تحصيلي ، اضطراب افسردگي و بزهکاري شوند .

 

سير :

سير ADHD متنوع است . بهبودي در صورت وقوع معمولاً بين ۱۲ تا ۲۰ سالگي رخ ميدهد و بهبودي قبل از ۱۲ سالگي نادر است . گاهي علائم در بلوغ بهبود يافته و گاهي نيز تا بزرگسالي ادامه مي يابد .

با افزايش سن پرتحرکي کمتر شده ولي اختلال تمرکز و رفتارهاي ناگهاني مي تواند باقي بماند . در ۱۵ تا ۲۰ درصد موارد علائم همراه با افزايش سن ادامه مي يابد . بدون درمان تنها يک سوم تا نصف کودکان دچار ADHD مي توانند با علائم خود در زندگي سازگار و منطبق باشند و بقيه مستعد بروز مشکلات ثانويه خواهند بود .

 

بيش فعالي از نگاه والدين

از نگاه بعضی از والدین دیدن کودکی آراسته و زیبا که در حال بازی است و در همان حین اشعار کودکانه خود را می‏خواند یا اتومبیل‏های کوچک و رنگارنگش را در ردیفی منظم به جلو هدایت می‏کند، رویایی بیش نبوده و کاملا تصنعی است. به نظر آنان عصر کودکان طلایی به سر رسیده و زمان استیلای کودکان بیش فعال آغاز شده است. برخورد چنین والدینی با کودکان بیش فعال خود پیش از آن‏که ناشی از آگاهی‏های علمی باشد برگرفته از تجارب غیرحرفه‏ای و گاهی توام با باورهای غلط است. از این رو قصد نگارنده از نگارش و ترجمه چنین مقاله‏ای کاستن از ناتوانی خانواده دربرخورد با این کودکان و افزایش توجه آنان به درمان‏های مکمل است. درمان‏هایی که متاسفانه به دلیل ناشناخته بودن همواره مورد غفلت قرار گرفته و جایگاه خاص و واقعی خود را باز نیافته‏اند.

 

بيش فعالي از نگاه روانشناسان

به نظر روانشناسان بیش فعال کودکی است با ویژگی‏های رفتاری خاص و متمایز. اما این به معنای ایجاد یک چارچوب سنی مشخص نیست. برخی از روانشناسان علائم بیش فعالی را در بزرگسالان نیز تعقیب کرده‏اند و سعی کرده‏اند تا سیر تکامل آن را در گروه‏های سنی مختلف نیز باز شناسند. به نظر آنان بزرگسالان نیز می‏توانند تجارب کودکان بیش فعال را درک کنند. تجاربی همچون تصمیم‏گیری‏های آنی، عبارات غیرمنطقی، انجام رفتارهای کلیشه‏ای نمونه‏ای مشابه از احساسات کودکان بیش فعال است که می‏توان بروز آن را در بزرگسالان نیز مشاهده کرد. در ضمن برخی از افراد الکلیک و بیماران مبتلا به مانیک نیز به نوعی تجارب حسی و ادراکی کودکان بیش فعال را دارا هستند. البته هدف از طرح نظرات فعلی صرفا آشناسازی والدین گرامی با احساسات یک کودک بیش فعال است، نه ایجاد یک نگرانی مضاعف در فضای خانواده. از این رو اجازه می‏خواهم برای ملموس‏تر کردن توضیحات ذکر شده از مثالی استفاده کنم تصور کنید جوانی در حال رانندگی و مشغول ویراژ دادن است. او شدیدا تحت تاثیر محرک‏های محیطی پیرامون خود قرار گرفته و از درک واقعیت فعلی که در آن قرار دارد ناتوان است. سرعت خودرو او آستانه حس و درک او را شدیدا محدود کرده و از عملکرد منطقی وی کاسته است. او صرفا به پیش می‏رود و مملو از هیجان است. بعد از لحظه‏ای کوتاه طبیعتا در محاسبه فاصله جانبی خود اشتباه کرده و به خودرو بغلی اصابت می‏کند. در یک لحظه سکوت و دقیقا درست زمانی که هر دو خودرو متوقف شده‏اند دو سوال اصلی مطرح می‏شود. نخست احساس راننده جوان در خصوص عملکردش و دوم ارزیابی راننده خسارت دیده از سلامت روانی فرد جوان. راننده جوان چه توجیحی برای رفتار خود دارد؟ آیا از ناگهانی و سریع بودن حوادث، ابراز تعجب نمی‏کند؟ چرا در بازبینی منطقی رفتار پیش از تصادف، خود را سرزنش می‏کند؟ آیا راننده خسارت

دیده توضیحات او را خواهد پذیرفت؟ از نظر روانشناسی شرایط ایجاد شده نوعی واکنش بیش فعالی و بسیاری از نشانه‏های این بیماری را دارا است. عدم کنترل بر احساسات و حرکات و عدم تطابق با شرایط موجود اساسی‏ترین نشانه‏های بیش فعالی است. هر چند باید اضافه کرد شواهدی نیز در کاهش توجه و پایین آمدن مهارت‏های ذهنی و شناختی وجود دارد که در جای خود بیشتر در خصوص آن صحبت خواهیم کرد. فقط آنچه به احتمال باید اضافه کرد این است که با درک صحیح از احساس خودمان می‏توانیم تصور بهتری از واکنش‏های یک کودک بیش فعال داشته باشیم و سعی بنده از طرح توضیحات ذکر شده نیز دقیقا ایجاد چنین احساس مشترکی بوده است. پس به خاطر داشته باشیم ما بزرگسالان گاهی خود بیش فعال‏تر از هر کودکی می‏شویم.

 

حالات عمومي فرد مبتلا به بيش فعالي

الف) مدام در حال حرکت دادن دست‏ها و پاهای خود است و حتی در حین نشستن نیز پیچ و تاب می‏خورد.
ب) اغلب در محیط‏هایی که انتظار می‏رود بنشیند، مثل کلاس درس، بر می‏خیزد و راه می‏رود.
ج) عموما در حال دویدن و بالا رفتن است و توجهی به شرایط پیرامونش نمی‏کند.
در نزد نوجوانان و افراد بالغ این نشانه‏ها به صورت یک احساس ذهنی بی‏قراری ظاهر می‏شود.
د) در کنترل و آرام‏سازی خود در حین بازی‏ها یا فعالیت‏های دیگر مشکل دارد.
ز) در اغلب اوقات به صورت خستگی‏ناپذیر پرتحرک است، گویی فنری او را به جلو هل می‏دهد.
ه) خیلی تند و سریع صحبت می‏کند.
در کنار علائم فعلی، ۳ عامل تکانشی نیز وجود دارند که به صورت اختلال در رفتارهای محاوره‏ای و اجتماعی ظاهر می‏شوند. هر چند به ظاهر این عوامل از گروه نخست جدا شده‏اند، اما همراهی آنان با ۶ نشانه نخستین ناممکن نیست. اگر روانشناس در تشخیص رفتار کودک یا نوجوان از وجود نشانه‏های ششگانه یقین حاصل کند، نوع تشخیص داده شده بیش فعالی خواهد بود. اما در صورتی که علائم گروه نخست با تعدادی از نشانه‏های گروه بعدی همراه شود، تشخیص ارائه شده بیش فعالی تکانشی بوده و روانشناس با ترکیبی از رفتارهای حرکتی و تکانش‏های محاوره‏ای مواجه خواهد شد. البته باید اضافه کرد عموما در بیش فعالی کودکان و نوجوانان از هر دسته علائم نشانه‏هایی وجود دارد. علائم تکانشی بودن عبارتند از:
و) کودک یا نوجوان سریعا به سوالی که تمام نشده پاسخ می‏دهد.
ن) اغلب در انتظار کشیدن و رعایت نوبت مشکل دارد.
ی) غالبا صحبت دیگران را قطع می‏کند یا حضور خود را بر دیگران تحمیل می‏کند مثلا در مکالمات دیگران مداخله کرده یا وارد بازی‏ها می‏شود.

 

نكاتي كه والدين بايد رعايت كنند

  • مراقب آسیب‏های مغزی و عصب‏شناختی باشند.
    هر چند به نظر برخی از فیزیولوژیست‏ها چنین آسیب‏هایی می‏توانند باعث ایجاد بیش فعالی شوند ولیکن هنوز تحقیقات لازم در این باره به نتایج قطعی نرسیده‏اند. از این رو ایجاد ارتباط بالینی بین این آسیب‏ها و بیش فعالی با تردید همراه است.
    ۲)تاثیر عوامل محیطی و خانوادگی را در ایجاد واکنش های بیش فعالی نادیده نگیرند. هر چند شرایط حاضر نیز نیازمند تحقیقات گسترده‏تری است، ولیکن نتایج آماری از وجود برخی علل محیطی و خانوادگی موثر بر بیش فعالی حکایت دارد. به عنوان نمونه افزایش میزان سرب و یون‏های مثبت در هوا، کوچکی محیط‏های زندگی، وجود والدین سیگاری، عدم توافق در الگوهای تربیتی، عدم توجه به نیازهای عاطفی کودک، وجود تعارض‏ها و مشاجره‏های مداوم در بین اعضای خانواده، اضطراب والدین، متارکه، وجود روش‏های استبدادی و محدودکننده یا اجرای الگوهای افراطی کودک محوری و …
    ۳)متوجه عوامل پیش از تولد و حین تولد باشند.
    مادرانی که در زمان بارداری از رژیم‏های غذایی نامطلوب پیروی می‏کنند، بدون مشورت با پزشک معالج اقدام به مصرف دارو می‏کنند، سیگار می‏کشند، شدیدا مضطرب یا افسرده می‏شوند، الکل مصرف می‏کنند و بدون توجه به سلامت جنین اقدام به فعالیت‏های مداوم و سنگین می‏کنند از جمله مادرانی هستند که خطر ابتلا کودک خود را به بیش فعالی افزایش می‏دهند، البته باید اضافه کرد زنجیره عوامل پیش از تولد همچون وراثت و تغذیه هنوز نیز نیازمند بررسی و پژوهش بیشتر است.
    ۴)در انتخاب رژیم‏های غذایی مطلوب دقت کنید.
    در سال ۱۹۷۰ پژوهشگری به نام فین کولد اهمیت تاثیر برخی خوراکی‏ها را در افزایش علائم بیش فعالی مورد مطالعه قرار داد. او تحقیقات خود را در مقاله‏ای به همین عنوان به چاپ رساند، ولی چندان مورد توجه قرار نگرفت. بعد از گذشت یک دهه و انجام پژوهش‏‏های مداوم صحت نظرات فین کولد آشکار شد و توجه اندیشمندان به خاصیت برخی خوراکی‏ها معطوف شد. در ابتدا فین کولد متوجه رنگ‏های مصنوعی شد که به صورت گسترده در تزئین مواد خوراکی مورد استفاده قرار می گرفتند. به نظر او کودک در حین مصرف چنین موادی علائمی از مسمومیت یا حساسیت از خود نشان می‏دهد. او عقیده داشت بیش فعالی نوعی علائم آلرژیک نسبت به مواد رنگی موجود در خوراکی‏هاست. اما تحقیقات بعدی از محدوده مطالعات وی فراتر رفته و متوجه ماهیت خود خوراکی‏ها شد. امروزه بنا به حساسیت کودک اقدام به حذف برخی خوراکی‏ها می‏کنند تا تاثیر آن را بر کاهش بیش فعالی وی مورد مطالعه قرار دهند.
    تا دهه ۱۹۸۰ فین کولد و برخی از اندیشمندان دیگر فهرستی از برخی مواد موثر بر واکنش‏های بیش فعالی فراهم کردند که از جمله می‏توان به انواع بستنی‏‏های تزئین شده به رنگ‏های فسفری و قرمز، بعضی از میوه‏ها همچون زردآلود، تمشک، خیار و گوجه فرنگی اشاره کرد. اما امروزه با گسترش پژوهش‏های تغذیه‏ای و روان‏شناختی بر میزان فهرست غذایی موثر بر بیش فعالی افزوده شده است. البته والدین گرامی توجه داشته باشند هدف از ارائه فهرست مورد نظر حذف تمامی غذاهای مطرح شده نیست. بلکه یافتن عاملی است که در تشدید حالات بیش فعالی موثر است. پس اقدام اصلی یافتن ماده حساسیت‏زا است نه حذف تمام مواد غذایی و میوه‏ها. خانم آماندا اورسل متخصص تغذیه، برخی از پرهیزهای غذایی کودکان بیش فعال را به قرار زیر می شمارد. شکر و غذاهای حاوی شکر مانند بیسکویت، کیک، نان روغنی، شیرینی، نوشابه‏های شیرین که سریعا قند خون را افزایش می‏دهند، کشمش بی‏دانه، زیتون، زردآلود، سیب، توت، سیب زمینی، هادداگ، آدامس، فرآورده‏های کنسرو شده، چای و قهوه. هر چند فهرست کامل غذاهای مورد نظر را می‏توانید در کتب مربوط به کودکان بیش فعال بیابید.

 

راهنمایی‌هایی برای والدین

وقتی که فرزندتان کارش را خوب انجام می‌دهد به اول پاداش دهید. در فرزند خود توانایی ایجاد کنید و نیز با او در مورد استعدادهایش صحبت کنید و او را به بکارگیری توانایی‌هایش تشویق و ترغیب کنید.

با فرزند خود کاملا واضح و روشن صحبت کنید. برای این کار با پشتکار ، مصر و مثبت باشید و خواسته‌های خود را کاملا برای فرزند خود روشن سازید. به فرزند خود بگویید چه کارهایی را باید انجام دهد نه این که فقط ، آنچه را نباید انجام دهد به او گوشزد کنید.

شیوه‌هایی را برای کنترل رفتار فرزند خود یاد بگیرید این برنامه‌ها عبارتند از: ایجاد جدول برای فعالیت‌های فرزندتان ، داشتن برنامه برای پاداش ، نادیده گرفتن رفتارهای نامطلوب ، پیامدهای عادی و غیر طبیعی نتایج و پیامدهای منطقی.

با مدرسه فرزندتان تماس داشته باشید و برنامه تعلیم و تربیت خاص نیازهای فرزندتان را برای او تنظیم کنید. هر دوی شما (والدین و معلم) بایستی نمونه‌ای از این برنامه را داشته باشید.

با معلم در تماس باشید و به او بگویید فرزند شما در خانه چه عملکردی دارد و از او بپرسید که در مدرسه چه می‌کند و آنها را حمایت کنید.

مادران عامل بروز بيش فعالي كودكان

 

هموطن_دانشمندان بر پایه مطالعات جدید خود دریافته اند، استرس مادران می تواند احتمال ابتلای کودکان به بیش فعالی را بالا برد. محققان با مطالعات فراوانی که انجام داده اند احتمال می دهند یکی از عواملی که می تواند بیش فعالی را در کودکان بالا برد استرس و فشار های عصبی بیش از اندازه مادران است. این مطالعات توسط محققان بریتانیایی بر روی بیش از ۵۰۰ زن باردار صورت گرفته است و نشان می دهدف مادر شدن می تواند فشار های عصبی فراوانی را به خانم ها وارد آورد و به دنبال آن بر طرز فکر این افراد برای تربیت فرزندانشان تاثیرات چشمگیری بر جای بگذارد.

اين دانشمندان معتقدند، مادران پراسترس به رفتارهاي كودكان خود نيز بيش از حد حساس مي ‌شوند. محققان بریتانیایی در تلاشند با استفاده از نتایج این مطالعه جدید راه درمانی برای کودکان بیش فعال بیابند.

 

راهنمایی‌هایی برای آموزگاران

باید بدانید که چه موارد خاصی برای دانش آموزان دشوار هستند. برای مثال ممکن است که دانش آموز ADHD در شروع یک کار دچار مشکل باشد در حالی که دانش آموزان دیگر در پایان‌دادن به یک عمل و شروع عمل بعدی شکل داشته باشند. بنابراین هر یک از این دانش آموزان نیاز به کمک‌های متفاوتی دارند.

به دانش آموزان نشان دهید چگونه از کتاب تکلیف و برنامه‌های روزانه استفاده کنند. همچنین مهارت‌ها و روش‌های یادگیری را به آنها آموزش دهید و آنها را به شکل منظم تقویت (پاداش) کنید.

به دانش آموزان در فعالیت‌های بدنی‌شان کمک کنید. (برای مثال) به آنها اجازه دهید تا کاری را ایستاده پای تخته سیاه انجام دهند). در بین برنامه‌ها به آنها استراحت دهید.

با والدین و دانش آموزان هر دو با هم برای نو آوری و اجرای یک برنامه تعلیم و تربیتی متناسب بمنظور نیل به نیازهای دانش آموزان به فعالیت و همکاری بپردازید.انتظارات بالا از دانش آموزان داشته باشید اما سعی کنید راه‌های جدیدی را برای انجام کارها امتحان کنید صبور باشید و شانس دانش آموزان را برای کسب موفقیت بالا ببرید.

 

درمان

اصول كلي

درمان‌ و مشاوره‌ به‌ والدين‌ و كودك‌ توسط‌ پزشك‌
رفتار درماني‌ و شناخت‌ درماني‌. كودك‌ خود در اين‌ نوع‌ درمان‌ها نقش‌ مهمي‌ را به‌ عهده‌ دارد. او بايد مواظب‌ رفتار خود باشد، نقش‌ محوله‌ را به‌ خوبي‌ ايفا كند، و رفتار خود را ثبت‌ كند. در يك‌ طرح‌ كلي‌، اساس‌ اين‌ روش‌هاي‌ درماني‌ بر راهبردهاي‌ تغيير رفتار نامطلوب‌ استوار است‌. به‌ نظر مي‌رسد كه‌ تركيب‌ اين‌ روش‌هاي‌ درماني‌ با داروها بهترين‌ نتايج‌ را در كنترل‌ علايم‌ به‌ همراه‌ داشته‌ باشد.
در خانه‌ يك‌ محيط‌ متناسب‌ و محدوديت‌هاي‌ كاملاً مشخص‌ براي‌ رفتار كودك‌ را در نظر بگيريد. ضمناً بايد از روش‌هاي‌ تربيتي‌ نيز به‌ طور مداوم‌ بهره‌ گرفت‌. اگر احساس‌ مي‌كنيد كه‌ نياز به‌ كمك‌ از طرف‌ افراد متخصص‌ امر داريد مراجعه‌ كنيد.
با معلم‌ كودك‌ تماس‌ مستمر داشته‌ باشيد. اگر كودك‌ در درس‌ خود نياز به‌ كمك‌ بيشتري‌ دارد، امكان‌ آن‌ را فراهم‌ كنيد.

دارو ها

پزشك‌ شما شايد تصميم‌ بگيرد داروهايي‌ مثل‌ متيل‌ فنيدات‌ (ريتالين‌)، كه‌ ظاهراً اثر آرامش‌بخش‌ در كودكان‌ دچار اين‌ اختلال‌ دارند، تجويز كند. اين‌ داروها اثرات‌ جانبي‌ ناخوشايندي‌ دارند، از جمله‌: اختلال‌ در خواب‌، افسردگي‌، سردرد، معده‌ درد، بي‌اشتهايي‌، و كاهش‌ رشد.

رژيم غذايي

رژيم‌ غذايي‌ مخصوصي‌ پيشنهاد شده‌اند: حذف‌ كليه‌ افزودني‌هاي‌ غذايي‌ (ادويه‌ جات‌ و غيره‌)، حذف‌ مواد به‌ خصوصي‌ از رژيم‌ غذايي‌، يا ويتامين‌ درماني‌ شديد. اغلب‌ تحقيقات‌ پزشكي‌ اشاره‌ به‌ اين‌ دارند كه‌ اين‌ رژيم‌ها براي‌ تعداد بسيار كمي‌ از كودكان‌ مفيد هستند. اما بسياري‌ از والدين‌ تغييرات‌ قابل‌ توجهي‌ را در رفتار كودكان‌ خود پس‌ از استفاده‌ از اين‌ رژيم‌ها گزارش‌ كرده‌اند. شايد دليل‌ آن‌ اين‌ باشد كه‌ با تهيه‌ غذاهاي‌ مخصوص‌ براي‌ كودك‌، وي‌ احساس‌ مي‌كند كه‌ توجه‌ بيشتري‌ به‌ او مي‌شود. در مورد هرگونه‌ رژيم‌ غذايي‌ مخصوصي‌ كه‌ براي‌ كودك‌ خود در نظر داريد با پزشك‌ خود مشورت‌ كنيد.

 

نقش چربی اُمگا-۳ در بهبود بیش فعالی کودکان

 

با مصرف مواد غذایی حاوی اُمگا-۳ خصوصا کپسول روغن ماهی می توان به نحو موثری از پیشرفت علایم بیماری بیش فعالی جلوگیری کرد.

بیش فعالی اختلالی است که در کودک مبتلا به آن پرتحرکی ، بی توجهی و رفتارهای ناگهانی بیشتر و شدیدتر از کودکان دیگر وجود دارد. ۵-۳ درصد کودکان به این اختلال مبتلا هستند و در پسرها شایع تر است. ممکن است در بعضی بیشتر علائم پرتحرکی و رفتارهای ناگهانی و در گروهی علائم بی توجهی بیشتر دیده شود. علائم این بیماری قبل از ۷ سالگی شروع می شود، ولی اغلب در دوران مدرسه مشکلات جدی ایجاد می گردد.

در بیماران بیش فعال، متابولیسم (سوخت و ساز) اسیدهای چرب به خوبی صورت نمی گیرد و از آنجا که اسیدهای چرب یکی از ارکان مهم غشای سلول عصبی هستند می توان نتیجه گرفت که در اکثر بیماران یادشده، سلول‌های عصبی ساختار و عملکرد مناسبی ندارند.

تشنگی زیاد و آلرژی به مواد غذایی از جمله اصلی ترین علائم کمبود اسیدهای چرب می باشد و علایم یادشده در بچه های بیش فعال، خصوصا پسران شیوع زیادی دارد و علت آن نیز نوع رشد و تکامل سیستم عصبی است.

 

گنجاندن مواد غذایی حاوی اسید چرب ضروری اُمگا-۳ مانند  ماهی،  کپسول روغن ماهی، تخم مرغ و آجیل خام در برنامه غذایی کودکان بیش فعال در کنترل علایم بیماری آنها موثر است.

در عین حال عناصر حیاتی روی  و منیزیم  نیز در کاهش بیش فعالی موثرند، زیرا کنترل سیستم اعصاب مرکزی و محیطی زیر نظر این دو ماده است و علائمی مانند واکنش بیش از حد به محرک های بیرونی، خستگی ، اختلال خواب و اختلال تمرکز نیز ناشی از کمبود آنها در خون است.

مصرف موادی مانند طعم دهنده ها و رنگ های مصنوعی،  قهوه،  کاکائو، پنیر، سرکه و آسپرین برای این گروه از بیماران مضر می باشد و تجربه نشان می دهد متعاقب مصرف مواد یادشده فعالیت مغز بیماران بیش فعال به طور ناگهانی افزایش یافته و آنها در معرض حمله عصبی قرار می گیرند.

بررسي تاثير آموزش رفتاري والدين ودارو درماني بر ميزان علائم بيش فعالي كودكان مبتلا به اختلال كمبود توجه / بيش فعال

از بين نواحي چهارگانه آموزش وپرورش شهر شيراز ۸ مدرسه ابتدايي پسرانه بطور تصادفي انتخاب شدند با هماهنگي مديران اين مدارس توضيحات لازم در مورد ويژگيهاي رفتاري كودكان بيش فعال به معلمان ارائه واز آنها خواسته شد تا پرسشنامه علائم مرضي كودكان را در مورد دانش آموزان بي قرار وپرتحرك تكميل كند . پس از انتخاب تعدادي دانش آموز بعنوان كودك بيش فعال ، از والدين آنها براي حضور درمدرسه وتكميل پرسشنامه دعوت به عمل آيد.

سپس با توجه به ارزيابي معلمان ووالدين ، براي ۶۷ دانش آموز تشخيص اوليه بيش فعالي گذاشته شد وبراي تشخيص قطعي به روانپزشك ارجاع داده شد ند . از بين اين ۶۷ نفر فقط ۳۰ نفر به روانپزشك مراجعه كردند كه ۲۶ نفر از آنها تشخيص قطعي بيش فعالي گرفتند . اين ۲۶ نفر به اضافه ۷ نفر كه قبلا” تشخيص بيش فعالي گرفته اما به روانپزشك مراجعه نكرده بودند بطور تصادفي به سه گروه ۱۱ نفري آموزش رفتاري والدين ، دارو درماني وكنترل تقسيم شدند . آزمودنيهاي گروه دارو درماني كه به ۸ نفر تقليل پيدا كرده بودند به مدت ۳۵ روز داروي متيل فني ديت ( ريتالين ) مصرف كردند . والدين گروه آموزش رفتاري در ۶ جلسه هفتگي ۹۰ دفيفه اي آموزش ايجاد وتغيير رفتار در كودكان شركت كردند اما كودكان گروه كنترل هيچ نوع درماني دريافت نكردند . سپس در پايان درمان ونيز يك ماه بعد ، در مرحله پيگيري از معلمان ووالدين آزمودني ها خواسته شد تا پرسشنامه علاطم مرضي كودكان را براي كودكان مورد مطالعه تكميل كنند . اطلاعات بدست آمده از ارزيابي معلمان ووالدين در سه مرحله ( قبل از درمان ، بعد از درمان وپيگيري ) از طريق تحليل واريانس يك متغيري وآزمون توكي مورد تجزيه وتحليل قرار گرفت كه نتايج آن به شرح ذيل مي باشد:

نتايج تحليل واريانس در محله بعد از درمان نشان داد كه ميانگين هاي نمرات علائم بيش فعالي سه گروه آموزش رفتاري والدين ، دارو ودرماني وكنترل تفاوت معني داري با هم دارند (P<0/01) بررسي بيشنر از طريق توكي نشان داد كه هم معلمان وهم والدين در مورد تاثير بيشتر دارو درماني بركاهش ميزان علائم بيش فعالي كودكان در مرحله بعد از درمان اتفاق نظر داشتند . بطوري كه نتايج نشان داد ، ميانگين هاي گروه دارو درماني كنترل در سطح (P<0/01) تفاوت معني داري باهم داشتند وتفاوت بين ميانگين هاي گروه دارو ودرماني وگروه آموزش رفتاري ووالدين نيز در سطح (P<0/05) معني دار بود.

در مورد ميزان تاثير آموزش رفتاري والدين بر علائم بيش فعالي آرمودني ها در مرحله بعد از درمان بين معلمان ووالدين اتفاق نظر وجود نداشت . بررسي نتايج آزمون توكي براساس ارزيابي معلمان ، تفاوت معني داري را بين ميانگين هاي گروه آموزش رفتاري والدين وگروه كنترل در مرحله بعد از درمان نشان نداد (P>0/05) اما نتايج آزمون توكي با توجه به ارزيابي والدين نشان داد كه ميانگين هاي گروه آموزش رفتاري والدين وگروه كنترل تفاوت معني داري با هم داشتند (P<0/05).

به طور كلي ، نتايج تحليل واريانس مقايسه ميانگين هاي در مرحله پيگيري نشان دهنده عدم اتفاق نظر معلمان ووالدين در مورد تاثير روش درماني بر ميزان علائم بيش فعالي بود . نتايج تحليل واريانس با توجه به ارزيابي معلمان از ميزان علائم پيش فعالي آزمودني هاي نشان داد كه بين ميانگين هاي ميزان علائم بيش فعالي گروههاي آموزش رفتاري والدين ، دارو ودرماني وكنترل در مرحله پيگيري تفاوت معني داري وجود ندارد (P>0/05) اما نتايج تحليل واريانس براساس ارزيابي والدين نشان دهنده تفاوت معني دار بين ميزان علائم بيش فعالي سه گروه در مرحله پيگيري بود (P<0/05)

نتايج آزمون توكي براي مقايسه هاي دوتايي ( جفتي ) ميانگين هاي سه گروه در مرحله پيگيري ، براساس ارزيابي والدين نشان داد كه تفاوت بين ميانگين هاي گروه آموزش رفتاري والدين وگروه كنترل ونيز تفاوت بين ميانگين هايگروه دارو درماني وگروه كنترل در سطح (P<0/05) معني دار است ، اما بين ميانگين هاي گروه آموزش رفتاري والدين وگروه دارو درماني تفاوت معني داري وجود نداشت (P>0/05) اين نتيجه گيري به اضافه نتايج آزمون توكي در مورد تفاوت معني دار در سطح P<0/05 بين ميانگين هاي گروه آموزش والدين وگروه كنترل از يك طرف ونيز گروه دار درماني وگروه كنترل از طرف ديگر نشان داد كه هر دو روش آموزش رفتاري والدين ودارو درماني در مرحله پيگيري ، ميزان علائم بيش فعالي آزمودني ها را كاهش داده اند واز طرف ديگر تقريبا” به يك اندازه موثر بوده اند وتفاوت معني داري باهم نداشته اند.

 

تيز هوشي و بيش فعالي

کم توجهی ناشی از بیش فعالی و تیزهوشی

معامین هوارد (Howard) میگوید که او اصلا در حد توانایی خود کار نمیکند. او تکالیفش را تمام نمیکند یا اینکه بدون نوشتن مراحل کار، تنها به نوشتن پاسخ اکتفا میکند، دستخط و دیکته اش بد است، در جای خود بی قرار است، با دیگران صحبت میکند و معمولا کلاس را با کارهایش مختل میکند.

او مدتی علاقه داشت که با فریاد و بدون نوبت پاسخ سوال معلم را بدهد(که غالبا هم صحیحی بود) اما مدتی است که در عالم رویا به سر برده یا حواسش پرت است. آیا هوارد دچار کم توجهی ناشی از بیش فعالی(ADHD) شده یا تیز هوش یا شاید هر دو اینهاست؟

بارها پیش آمده که کودکان با هوش به خاطر نشان دادن رفتارهای خاصی چون بیقراری، بی توجهی، میزان بالای فعالیت و رویابافی، که معمولا به عنوان نشانه های ADHD مطرح شده اند، سر از مطب روان پزشک یا پزشک اطفال درمی آورند.

بنابر گزارش رسمی مرکز تشخیص و آمارگیری بیماریهای روانی، ۱۴ ویژگی که در کودکان مبتلا به ADHD دیده میشوند به ترتیب زیر فهرست شده اند. کودک در صورت دارا بودن ۸ مورد از این ویژگیها که باید در سنین قبل از ۷ سالگی بروز کرده و حداقل تا ۶ ماه دوام یافته باشند، میتواند دارای ADHD تشخیص داده شود :

۱) هنگام نشستن معمولا دستها یا پاهایش بی قرارند یا مدام در جا خود حرکت میکند (این حالت در نوجوانان ممکن است به احساس بیقراری ذهنی محدود شود)
۲) هنگامی که از او خواسته شده بنشیند یا باید در جایی نشسته بماند، انجام این کار برایش بسیار مشکل است.
۳) به سادگی و با کمترین عامل خارجی دچار حواس پرتی میشود.
۴) در بازیها یا موارد مشابه حضور در گروه، منتظر نوبت شدن برایش مشکل است.
۵)معمولا قبل از به پایان رسیدن یک پرسش،فورا و بدون فکر پاسخ را بیان میکند.
۶) بدون اینکه قصد لجاجت یا مخالفت داشته و یا اینکه در درک مساله مشکل داشته باشد، انجام کارهایی که از روی یک دستور خاص و به ترتیب مشخص شده باشد، برایش مشکل است.
۷)توجه ممتد به یک کار یا بازی برایش مشکل است.
۸)معمولا از یک کار ناتمام سراغ کار دیگری میرود.
۹)بی سر و صدا بازی کردن برایش مشکل است.
۱۰)معمولا زیاد حرف میزند.
۱۱)معمولا میان صحبت دیگران پریده یا به طور ناخوانده وارد جمع، بازی و … میشود.
۱۲) بیشتر اوقات چنین به نظر میرسد هنگامی که با او صحبت میشود به حرفهای گوینده توجهی ندارد.
۱۳)معمولا وسایل مهم و ضروری خود (مانند کتاب، اسباب بازی یا نوشت افزار) را در مدرسه یا خانه گم میکند.
۱۴) غالبا بدون توجه به عواقب آن و بدون اینکه به دنبال هیجان باشد، کارهای خطرناکی انجام میدهد. (برای مثال بدون توجه به وسط خیابان مبپرد)

البته، تقریبا تمام این رفتارها در کودکان تیزهوش، مستعد و خلاق نیز دیده میشود. تا حدود سال ۱۹۹۸، چندان به تشابهات و تفاوتهای میان این دو توجه نشده بود و به همین دلیل مشکل اختلال شخصیت در میان اعضای این دو گروه بسیار دیده میشد. بسیاری اوقات، افراد متخصص تنها با شنیدن شرح رفتار کودک از والدین و معلم، به بیش فعالی کودک رای میدادند. اگر در میان آزمونهای اندکی از کودک نیز انجام میگرفت، از آنها برای تاکید گفته های والدین استفاده میشد.

کودکانی که به اندازه کافی خوش شانس بوده و یک معاینه کامل (شامل آزمایش آلرژی و مشکلات سوخت و سازی دیگر) و معاینات مفصل روانشناسانه که شامل ارزیابی هوش، موفقیتها و موقعیت احساسی از آنها به عمل می آمد، شانس بیشتری برای تشخیص واقعی دلیل حالات خود داشتند زیرا بدون معاینات تخصصی، تشخیص این دو حالت بسیار مشکل است.

چگونه والدین و معلمین حالت صحیح را تشخیص دهند؟
رفتارهای ظاهرا مشابه میان تیزهوشی و بیش فعالی دارای تفاوتهایی جزیی اما تعیین کننده هستند که تعدادی از آنها را در دو فهرست زیر مشاهده میکنید :

رفتارهای مربوط به بیش فعالان
۱)عدم توجه مداوم در بیشتر / تمام موارد
۲)کاهش توجه و علاقه در طی انجام کارهایی که نتیجه آنی ندارند

۳)عمل آنی بر اساس محرکهای مختلف (انگیزشی بودن) و ناتوانی در به تاخیر انداختن ابراز خوشی
۴) ناتوانی در درک و اجرای فرمانهایی برای تصحیح یا ترک رفتارهای اجتماعی
۵) دارای فعالیت و بیقراری بیشتر از کودکان عادی
۶) ناتوانی در اجرای قوانین و مقررات

رفتارهای مربوط به تیزهوشان
۱) کم توجهی، بی حوصلگی و خیال بافی در موقعیتهای خاص
۲) کم تحمل بودن در تحمل شرایط یا انجام کارهایی که به نظر غیر ضروری یا نامربوط برسد
۳)هوش آنها پیشرفته تر از قدرت قضاوتشان است
۴)سختگیری در مورد آنها میتواند به نبرد قدرت میان آنها و اولیا (مدرسه یا والدین) تبدیل شود
۵) میزان فعالیت بالا و نیاز اندک به خواب
۶)پرسش های مکرر درباره قوانین، رسوم و آداب مختلفچ

 

 

بیش فعالي در بزرگسالان

 

تهران-خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا): نتايج يک تحقيق بين المللي نشان مي دهد اختلال بيش فعالي کمبود توجه که تا بزرگسالي ادامه داشته باشد مي تواند باعث از دست رفتن دستکم ۲۰روز کاري در سال شود.

به گزارش خبرگزاري آسوشيتدپرس از واشنگتن، اختلال بيش فعالي کمبود توجه که همواره يک مشکل خاص کودکان محسوب مي شود اولين بار در سال ۱۸۴۵ توسط پزشکي به نام دکتر فيليپ هاينريش هافمن تشريح شد.
اخيرا مشخص شده است بيش فعالي در برخي افراد تا بزرگسالي ادامه پيدا مي کند و با توجه به اين موضوع ، محققان به ارزيابي تاثير اين اختلال در کارگران پرداختند.
اين تحقيقات به سرپرستي دکتر رون ده گراف از موسسه اعتياد و سلامت رواني هلند نشان داد نداشتن قدرت تمرکز حواس منجر به از دست رفتن ۱/۲۲ روز کاري در سال از جمله ۷/۸ روز غيبت بيشتر از محل کار مي شود.
محققان مي گويند غربالگري کارگران از نظر اختلال بيش فعالي و ارايه درمان ، در نهايت براي کارفرمايان مقرون به صرفه خواهد بود.
دکتر رونالد کسلر از دانشگاه هاروارد و نويسنده اين گزارش مي گويد از آنجا که بيش فعالي در بزرگسالان به صورت پنهان است، شمار واقعي آنان روشن نمي شود.
کسلر به اشاره به عوارض بيش فعالي شامل غيبت از محل کار، بروز حوادث و عملکرد پايين ، اين اختلال را مشکل بزرگي توصيف مي کند.
کسلر مي گويد پرداخت هزار دلار هزينه درمان کارگراني که دچار افسردگي مي تواند از ۴ هزار دلار کاهش بهره وري پيشگيري کند.
ليندا اندرسون رييس انجمن اختلال بيش فعالي بزرگسالان مي گويد درمان و حمايت هاي محيط کاري مي تواند در اين زمينه حياتي باشد.
اندرسون که خود در اين تحقيق مشارکت نداشته است مي گويد بيشتر مردم بيش فعالي را مشکل کودکان مي دانند، اما وقتي اين اختلال تا بزرگسالي ادامه يابد افراد در محيط کار خود دچار مشکل مي شوند و نياز به کمک خواهند داشت.
او مي افزايد تحقيق جديد ميزان بيش فعالي را در بزرگسالان کمتر از حد واقعي برآورد کرده است زيرا بسياري از مبتلايان بيکار هستند که در اين تحقيق بررسي نشده اند.
محققان دريافتند بيشترين کاهش بهره وري به صورت کاهش کيفيت و کميت کار نمود پيدا مي کند نه غيبت از محل کار .
بسياري از کارفرمايان غيبت گاه به گاه را جزو هزينه هاي کاري محسوب مي کنند، اما معمولا انتظار دارند کارگران هنگامي که حضور دارند کار کنند.
کشف اين نکته که بيشترين کاهش کارايي مرتبط با بيش فعالي در روزهاي کاري رخ مي دهد ، از نظر يک کارفرما ناراحت کننده و قابل توجه است.
محققان در اين مطالعه ۷ هزار و ۷۵ کارگر ۱۸ تا ۴۴ ساله را در ۱۰ کشور بررسي کردند. بطور ميانگين ۵/۳ درصد اين افراد دچار بيش فعالي کمبود توجه بودند.
نتايج اين تحقيق در شماره آنلاين مجله Occupational and Environmental Medicine (طب کار و محيط زيست) منتشر شده است.
در سال ۲۰۰۶ تحقيقي به سرپرستي کسلر نشان داد ۴/۴ درصد بزرگسالان ۱۸ تا ۴۴ ساله در آمريکا علايم بيش فعالي دارند و از ناتواني رنج مي برند.
تحقيق جديد ميزان بيش فعالي را در کارگران آمريکايي ۵/۴ درصد برآورد کرده است که به طور ميانگين منجر به از دست رفتن ۳/۲۸ روز کاري در سال مي شود.
بالاترين آمار بيش فعالي با ۳/۶ درصد مربوط به فرانسه بود، اما روزهاي کاري از دست رفته ۱/۲۰ روز در سال برآورد شد.
درصد بيش فعالي در بزرگسالان و تعداد روزهاي کاري از دست رفته به ترتيب لبنان با ۹/۰ درصد و ۴/۱۹ روز، اسپانيا با ۳/۱ درصد و ۱/۱ روز کاري، کلمبيا ۹/۱ درصد و ۴/۲۹ روز کاري ، مکزيک ۴/۲ درصد و ۱/۶ روز کاري، ايتاليا ۴/۳ درصد و ۲/۲۲ روز کاري، آلمان با ۵/۳ درصد و ۶/۱۳ روز کاري، بلژيک با ۷/۳ درصد و ۵/۱۶ روز کاري مشاهده شد. در مورد هلند با ۹/۴ درصد بيش فعالي محققان متوجه بهبود عملکرد کاري در اين کشور شدند. اما براي بهبود عملکرد کارگران مبتلا به بيش فعالي در هلند توضيحي داده نشده است.
در تحقيق جداگانه اي که به تازگي منتشر شد محققان به سرپرستي کسلر دريافتند اختلالات مهم رواني ساليانه منجر به از دست دادن ۱۹۳ ميليارد دلار درآمد افراد مي شود.
اين تحقيق در مجله American Journal of Psychiatry منتشر شده است.
در تحقيق جديد بين المللي علاوه بر شرکتهاي داروسازي ، سازمان جهاني بهداشت و موسسه ملي بهداشت رواني آمريکا نيز حمايت هايي به عمل آورده اند.

 

نتیجه ‌گیری‌

اختلال‌ بیش‌ فعالی‌ كه‌ در اغلب‌ موارد با نقص‌ توجه‌ همراه‌ است، معمولاً در دوران‌ كودكی‌ بروز می‌ كند. تشخیص‌ این‌ اختلال‌ در سنین‌ زیر پنج‌ سال‌ قدری‌ مشكل‌ است زیرا امكان‌ دارد با رفتارهای‌ طبیعی‌ و شیطنت ‌آمیز كودكان‌ اشتباه‌ گرفته‌ شود. با این ‌حال، متخصصان‌ می‌ توانند این‌ اختلال‌ را تشخیص‌ دهند و پیش‌ بینی‌های‌ لازم‌ را به‌ عمل‌ آورند. این‌ اختلال‌ با فعالیت‌ بیش‌ از اندازه، خرابكاری‌ و آزار رساندن‌ همراه‌ است.

چنانچه‌ این‌ بچه‌ها در سنین‌ كودكی‌ معالجه‌ نشوند، در دوره‌ نوجوانی‌ احتمال‌ این ‌كه‌ رفتارهای‌ ضداجتماعی‌ داشته‌ باشند و نیز حالات‌ افسردگی‌  در آنها به‌ وجود آید، بسیار است. بنابراین‌ به‌ والدین‌ توصیه‌ می ‌شود كه‌ حتماً در دوران‌ كودكی‌ برای‌ معالجه‌ این‌ كودكان‌ اقدام‌ كنند.

 

 

 

 

 

منابع:

مجلات تعليم و تربيت استثنايي

پايان نامه هاي روانشناسي

روز نامه هاي مربوطه